De geschiedenis leren begrijpen
Op 4 en 5 mei staan we stil bij de littekens die de Tweede Wereldoorlog heeft achtergelaten bij ooggetuigen en hun (klein)kinderen. Dat gebeurt via het vertellen van persoonlijke verhalen, maar ook door het grotere, complexe geschiedverhaal te behandelen. Om de geschiedenis en doorwerking van de oorlog zo goed mogelijk te kunnen doorgronden is het nodig om te reflecteren op die fundamentele vragen die ook nu nog aan de orde van de dag zijn: hoe werken mechanismen van uitsluiting en haat? En wat kunnen de checks and balances van de democratische rechtsstaat daarin betekenen?
In de jaarthematekst reflecteert Nikki Sterkenburg op de vraag: wat weten we nu eigenlijk over de Tweede Wereldoorlog, en wat ontbreekt er nog aan kennis? We kennen allemaal verhalen van verzet, en in toenemende mate van collaboratie. Maar wat is er bijvoorbeeld bekend over de stilzwijgende meerderheid—mensen die wellicht nooit hadden verwacht in een oorlog verzeild te raken?
Nikki Sterkenburg is bijzonder hoogleraar onderzoeksjournalistiek aan de Vrije Universiteit Amsterdam en vice-voorzitter van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Het jaarthema, ‘De geschiedenis begrijpen’, is gebaseerd op een van de inhoudelijke accenten van het meerjarenbeleidsplan 2026-2031. van het Nationaal Comité 4 en 5 mei.